‘We kunnen veel meer doen om veroudering tegen te gaan’

Interview met Eline Slagboom op NU.nl

We worden steeds ouder, maar krijgen ook steeds meer ouderdomskwalen. Verschillende onderzoekers slaan de handen ineen om achteruitgang eerder te herkennen, af te remmen én te herstellen. Daarvoor kregen zij 8,5 miljoen euro. Negen vragen aan professor Eline Slagboom, hoogleraar Moleculaire Epidemiologie bij het LUMC.

Wat is precies het doel van het onderzoek?

Slagboom: “DuSRA-VOILA, zoals het onderzoek heet, is de grootste samenwerking van experts uit onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven op het gebied van veroudering.”

“We willen uitzoeken welke factoren bijdragen aan gezond en vitaal ouder worden. En begrijpen waarom sommige mensen lang vitaal blijven, en anderen al op middelbare leeftijd last hebben van meerdere ouderdomskwalen.”

“Ons onderzoek richt zich op drie peilers: achteruitgang bij ouderen eerder herkennen, slijtage afremmen en de opgelopen schade herstellen. Het uiteindelijke doel is dat ouderen meer jaren in gezondheid doorbrengen.”

Hoort die achteruitgang er niet gewoon bij?

“Ouderdom gaat inderdaad gepaard met fysieke slijtage. Maar niet alle achteruitgang is onvermijdelijk. Goede voeding, beweging, een gezond bioritme en niet te veel stress werken in op je cellen en weefsels en kunnen schade voorkomen.”

Maar dat weten we toch al? Wat is de meerwaarde van jullie onderzoek?

“Dat onze leefstijl belangrijk is voor de gezondheid, is inderdaad algemeen bekend. Maar algemene adviezen gaan niet voor iedereen op.”

“De conditie van ouderen verschilt enorm van elkaar, er is te weinig onderzoek naar die persoonlijke achteruitgang”

“Oud worden is een persoonlijk proces. Daarom verschilt de conditie van ouderen enorm van elkaar. Veel meer dan bij mensen van een jaar of dertig. Er is te weinig onderzoek naar die persoonlijke achteruitgang. Tot nu toe dus.”

Hoe kan het dat de biologische verschillen groter worden naarmate we ouder worden?

“Door onze genen verschillen we al enorm bij de geboorte, maar de rol van onze genen op de levensverwachting is veel kleiner dan veel mensen denken. In de tweede helft van ons leven gaan onze leefstijl en omgeving zwaarder wegen.”

“De hoeveelheid beweging, slaap, stress en voeding eisen na verloop van jaren hun tol”

“Hoeveel we bewegen en slapen, de hoeveelheid stress die we in ons leven hebben ervaren, hoe gezond we altijd hebben gegeten, wat ons lichamelijk of geestelijk is overkomen: al die factoren gaan na verloop van jaren hun tol eisen. De biologie loopt uiteen, omdat onze levens sterk verschillen.”

En met het onderzoek brengen jullie die verschillen in kaart?

“We willen onderzoeken welke vijftigplussers risico lopen op een snelle veroudering. Alle ouderen met een aandoening krijgen momenteel grotendeels dezelfde adviezen, behandelingen en medicijnen, terwijl ze daar heel wisselend op reageren. Die verschillen willen we van tevoren kunnen voorspellen.”

Hoe doen jullie dat?

“We doen onderzoek naar signaalstoffen in het bloed die de biologische leeftijd aangeven. We kijken speciaal naar hoe het met de conditie van de darmen, spieren, stofwisseling en het afweersysteem gesteld is. Die bepaalt in hoge mate hoe snel je veroudert.”

Wat kunnen we met die kennis?

“Dan kunnen we niet alleen zeggen dat iemand méér risico loopt op bijvoorbeeld dementie en hartfalen dan zijn buurman, maar ook advies geven over wat hij persoonlijk kan doen om het risico te verkleinen.”

“In de toekomst zullen we mensen hopelijk een persoonlijk leefstijladvies geven”

“In de toekomst zullen we mensen hopelijk een persoonlijk leefstijladvies kunnen geven voor een optimale gezondheid van spieren, darmen, stofwisseling en immuunsysteem. Daarmee kunnen we meerdere ziekteprocessen tegelijkertijd vertragen.”

Vertragen of voorkomen, oké. Maar is schade door ouderdom ook echt te repareren?

“Uit diermodellen blijkt dat er bij het ouder worden beschadigde cellen ontstaan die stofjes uitscheiden waardoor weefsels worden aangetast. Daardoor kunnen ouderdomskwalen ontstaan, zoals artrose, kanker en hartfalen.”

“Mensen hebben die stoffen ook. Voor mensen die al schade hebben opgelopen door veroudering, ontwikkelen we behandelingen om verouderde cellen te verwijderen uit die weefsels. We kunnen veel meer sleutelen aan de veroudering dan we dachten.”

“We kunnen veel meer sleutelen aan ‘ouder worden’ dan we dachten”

Zodat we allemaal 130 worden?

“Dat is absoluut niet het doel. We richten ons op gezond oud worden: onze doelstelling is dat mensen langer gezond blijven. Vijftigplussers hebben nu gemiddeld twee of drie ouderdomsziektes. Daardoor gaan de kwaliteit van leven en het levensplezier achteruit.”

“Dankzij alle onderzoeken die momenteel lopen, zullen we mensen in de toekomst hopelijk ook gezond en vitaal van vijftig naar zeventig of tachtig kunnen brengen.”

Prof. Eline Slagboom is als hoogleraar Moleculaire Epidemiologie verbonden aan het LUMC en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Verouderingsonderzoek. Zij leidt het onderzoek DuSRA-VOILA, dat in oktober start en vijf jaar duurt.